ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11
Κι αν δεν είμαι εκεί; Το σχέδιο ανάγκης κάθε οικογένειας
Η σχολική χρονιά ξεκινά. Τι αξίζει να έχει σκεφτεί κάθε οικογένεια πριν χρειαστεί;
Δεν μπορούμε να είμαστε πάντα εκεί. Μπορούμε όμως να είμαστε προετοιμασμένοι.
Ένα παιδί μπορεί να χρειαστεί βοήθεια σε μια στιγμή που ο γονιός δεν είναι εκεί.
Μπορεί να χαθεί. Να αισθανθεί ότι κινδυνεύει. Να χρειαστεί να επικοινωνήσει με κάποιον. Να πρέπει να το παραλάβει ένας άλλος ενήλικας. Ή απλώς να βρεθεί μπροστά σε μια κατάσταση που δεν έχει ξανασυναντήσει.
Δεν μπορούμε να είμαστε δίπλα στα παιδιά μας κάθε λεπτό. Μπορούμε όμως να τα βοηθήσουμε να ξέρουν τι να κάνουν όταν εμείς δεν είμαστε εκεί.
🎯 Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
Η οικογενειακή ετοιμότητα δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη. Μερικές απλές συμφωνίες μπορούν να βοηθήσουν ένα παιδί να αντιδράσει με περισσότερη ψυχραιμία όταν ο γονιός δεν είναι εκεί.
- Τι πρέπει να γνωρίζει ένα παιδί για την επικοινωνία και την έκτακτη ανάγκη.
- Πώς οργανώνεται ένα απλό οικογενειακό σχέδιο επικοινωνίας.
- Τι γίνεται αν χρειαστεί να το παραλάβει κάποιος άλλος ή αν χαθεί.
- Πώς ελέγχουμε τη διαδρομή σπίτι–σχολείο και τι πρέπει να γνωρίζει το σχολείο.
- Γιατί η ψηφιακή ασφάλεια και το bullying αποτελούν πλέον μέρος της οικογενειακής πρόληψης.
- Πώς μια δεκάλεπτη οικογενειακή «πρόβα» μπορεί να κάνει το σχέδιο πραγματικά χρήσιμο.
1. Ξέρει το παιδί ποιον καλεί όταν χρειάζεται βοήθεια;
Τα παιδιά δεν χρειάζεται να γνωρίζουν όλες τις πιθανές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Χρειάζεται όμως να έχουν ένα απλό και ξεκάθαρο σχέδιο.
Ποιον παίρνω πρώτο; Ποιον δεύτερο; Πού βρίσκω τους γονείς μου; Ποιον ενήλικα μπορώ να πλησιάσω αν αισθανθώ ότι κινδυνεύω;
Η Πολιτική Προστασία συστήνει οι οικογένειες να έχουν σε εμφανές σημείο τους βασικούς αριθμούς ανάγκης και να βοηθούν τα παιδιά να γνωρίζουν οικογενειακά στοιχεία, όπως το επίθετο, τη διεύθυνση και έναν αριθμό τηλεφώνου.
Για άμεση ανάγκη, το 112 λειτουργεί δωρεάν στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
2. Έχεις ένα απλό σχέδιο επικοινωνίας;
Το «πάρε με τηλέφωνο» είναι σωστό, αλλά δεν είναι πάντα αρκετό.
Καλό είναι η οικογένεια να έχει συμφωνήσει από πριν τι γίνεται αν ένας γονιός δεν απαντά.
- Ποιος είναι ο δεύτερος ενήλικας επικοινωνίας;
- Ποιος μπορεί να παραλάβει το παιδί;
- Πού συναντιόμαστε αν χρειαστεί;
- Τι κάνουμε αν δεν υπάρχει τηλεφωνική επικοινωνία;
3. Τι γίνεται αν χρειαστεί να το παραλάβει κάποιος άλλος;
Η καθημερινότητα δεν ακολουθεί πάντα το πρόγραμμα.
Μια δουλειά μπορεί να καθυστερήσει. Ένας γονιός μπορεί να χρειαστεί να φύγει επειγόντως. Μπορεί να υπάρξει μια απρόοπτη κατάσταση.
Η οικογένεια αξίζει να έχει συμφωνήσει από πριν ποιοι άνθρωποι μπορούν να βοηθήσουν και ποια διαδικασία ακολουθείται σύμφωνα με τους κανόνες του σχολείου.
Δεν χρειάζεται να υπάρχουν δέκα εναλλακτικές. Αρκεί να υπάρχει ένα ξεκάθαρο σχέδιο Β.
4. Ξέρει το παιδί τι να κάνει αν χαθεί;
Είναι μια συζήτηση που πολλοί γονείς αποφεύγουν επειδή θεωρούν ότι «δεν θα συμβεί».
Καλύτερα όμως να έχει προηγηθεί μια ήρεμη κουβέντα.
Το παιδί πρέπει να ξέρει ότι, αν απομακρυνθεί από την ομάδα ή χάσει τον γονιό του, δεν χρειάζεται να αρχίσει να τρέχει πανικόβλητο ψάχνοντας.
- Σταματά και παραμένει σε ασφαλές σημείο.
- Ζητά βοήθεια από έναν κατάλληλο και ασφαλή ενήλικα.
- Γνωρίζει το όνομα και το τηλέφωνο ενός γονέα.
- Ξέρει πού βρίσκεται το συμφωνημένο σημείο συνάντησης.
5. Η διαδρομή σπίτι–σχολείο είναι πραγματικά ασφαλής;
Η επιστροφή στο σχολείο είναι καλή ευκαιρία να ξαναδούμε μαζί τη διαδρομή του παιδιού.
Πού περνάμε τον δρόμο; Ποια σημεία χρειάζονται περισσότερη προσοχή; Πού περιμένουμε; Τι κάνουμε όταν αλλάζει η διαδρομή;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει τη σημασία της εκπαίδευσης των παιδιών στην οδική ασφάλεια και της πρακτικής εξάσκησης ως πεζοί ή ποδηλάτες.
6. Τι πρέπει να ξέρει το σχολείο;
Υπάρχουν πληροφορίες που μπορεί να είναι σημαντικές για την ασφάλεια ενός παιδιού και τις οποίες οι γονείς πρέπει να έχουν επικοινωνήσει στο σχολείο σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Ιδιαίτερες ανάγκες υγείας, αλλεργίες ή άλλες πληροφορίες που απαιτούν προσοχή δεν είναι κάτι που πρέπει να θεωρούμε αυτονόητο ότι «το γνωρίζουν όλοι».
Η σωστή ενημέρωση των υπεύθυνων ενηλίκων είναι μέρος της πρόληψης.
7. Και το κινητό; Δεν είναι μόνο για επικοινωνία
Για ένα μεγαλύτερο παιδί, το κινητό μπορεί να είναι σημαντικό εργαλείο επικοινωνίας.
Είναι όμως και μια συσκευή που χρειάζεται βασικούς κανόνες.
- Να γνωρίζει το παιδί πώς να επικοινωνήσει με τους γονείς.
- Να ξέρει πώς να καλέσει βοήθεια.
- Να μην μοιράζεται προσωπικές πληροφορίες με αγνώστους.
- Να γνωρίζει σε ποιον μπορεί να μιλήσει αν κάτι στο διαδίκτυο το κάνει να αισθανθεί άβολα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει ως βασικούς κινδύνους για τα παιδιά στο διαδίκτυο τον κυβερνοεκφοβισμό, το επιβλαβές περιεχόμενο και την ανεπιθύμητη επαφή με αγνώστους.
8. Έχετε μιλήσει για το bullying;
Η πρόληψη δεν αφορά μόνο ατυχήματα και έκτακτες ανάγκες. Αφορά και καταστάσεις που μπορούν να επηρεάσουν την καθημερινότητα και την ψυχολογία ενός παιδιού.
Το σημαντικότερο μήνυμα δεν είναι «μην αφήσεις κανέναν να σου κάνει κάτι». Είναι: «Αν κάτι σε κάνει να φοβάσαι, να ντρέπεσαι ή να αισθάνεσαι ότι δεν μπορείς να το αντιμετωπίσεις μόνος σου, μίλησέ μας.»
Το παιδί πρέπει να ξέρει ότι η αναζήτηση βοήθειας δεν είναι αδυναμία. Είναι σωστή αντίδραση.
9. Υπάρχει ένα μικρό «Σχέδιο Β» για μια απρόοπτη ημέρα;
Δεν χρειάζεται να δημιουργήσουμε ένα περίπλοκο εγχειρίδιο.
Μπορούμε όμως να έχουμε μια μικρή οικογενειακή κάρτα με:
- τα βασικά τηλέφωνα των γονιών,
- ένα δεύτερο πρόσωπο επικοινωνίας,
- τη διεύθυνση του σπιτιού,
- ένα συμφωνημένο σημείο συνάντησης,
- βασικές οδηγίες για το τι κάνει το παιδί αν δεν μπορεί να επικοινωνήσει.
Η Πολιτική Προστασία προτείνει στις οικογένειες να βοηθούν τα παιδιά να γνωρίζουν βασικά οικογενειακά στοιχεία και τους αριθμούς έκτακτης ανάγκης.
10. Κάντε μια οικογενειακή πρόβα
Αυτό ίσως είναι το πιο χρήσιμο βήμα από όλα.
Μια ήρεμη συζήτηση δέκα λεπτών μπορεί να αποκαλύψει πράγματα που θεωρούσαμε αυτονόητα.
Ρώτησε το παιδί:
Άφησέ το να απαντήσει χωρίς να το διορθώσεις αμέσως. Μετά συζητήστε μαζί τι θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά.
Ο στόχος δεν είναι να φοβηθεί. Ο στόχος είναι να αποκτήσει ένα απλό σχέδιο.
✓ Checklist Οικογενειακής Ετοιμότητας
- Το παιδί ξέρει το ονοματεπώνυμο των γονιών του.
- Ξέρει τουλάχιστον ένα τηλέφωνο γονέα.
- Ξέρει πώς να καλέσει βοήθεια.
- Ξέρει τι είναι το 112.
- Υπάρχει δεύτερο πρόσωπο επικοινωνίας.
- Υπάρχει συμφωνημένο σημείο συνάντησης.
- Η οικογένεια έχει συζητήσει τι γίνεται αν χαθεί η επικοινωνία.
- Η διαδρομή σπίτι–σχολείο έχει συζητηθεί στην πράξη.
- Το σχολείο έχει τις απαραίτητες πληροφορίες που πρέπει να γνωρίζει.
- Το παιδί ξέρει ότι μπορεί να μιλήσει στους γονείς του για οτιδήποτε το φοβίσει ή το προβληματίσει.
🧭 Συμπέρασμα
Κάθε γονιός θα ήθελε να μπορεί να βρίσκεται δίπλα στο παιδί του κάθε φορά που κάτι συμβαίνει.
Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική. Τα παιδιά μεγαλώνουν, πηγαίνουν σχολείο, μετακινούνται, αποκτούν περισσότερη αυτονομία και κάποια στιγμή πρέπει να μπορούν να διαχειρίζονται μικρές και μεγάλες απρόοπτες καταστάσεις.
Η δική μας δουλειά δεν είναι να τους υποσχεθούμε ότι τίποτα κακό δεν θα συμβεί.
Είναι να τους δώσουμε τις γνώσεις, την ψυχραιμία και το σχέδιο που χρειάζονται αν συμβεί.
Συχνές Ερωτήσεις
Πρέπει να μάθει ένα μικρό παιδί να καλεί το 112;
Ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του, είναι χρήσιμο να γνωρίζει ότι το 112 είναι ο αριθμός έκτακτης ανάγκης και πότε ζητάμε βοήθεια. Η Πολιτική Προστασία συνιστά οι οικογένειες να εξηγούν στα παιδιά πώς και πότε να καλούν σε βοήθεια.
Τι πρέπει να έχει ένα οικογενειακό σχέδιο ανάγκης;
Δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκο. Αρκεί να περιλαμβάνει βασικά τηλέφωνα επικοινωνίας, ένα εναλλακτικό πρόσωπο βοήθειας, ένα συμφωνημένο σημείο συνάντησης και απλές οδηγίες για το τι κάνει το παιδί αν δεν μπορεί να επικοινωνήσει με τους γονείς.
Πρέπει να μιλήσουμε στα παιδιά για όλους τους πιθανούς κινδύνους;
Όχι. Η συζήτηση πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στην ηλικία του παιδιού και να επικεντρώνεται σε απλές αντιδράσεις: σταματώ, σκέφτομαι, ζητώ βοήθεια και επικοινωνώ με έναν ασφαλή ενήλικα.
Τι γίνεται με την ασφάλεια στο διαδίκτυο;
Αποτελεί πλέον μέρος της οικογενειακής ασφάλειας. Τα παιδιά χρειάζονται σαφείς κανόνες για προσωπικά δεδομένα, επικοινωνία με αγνώστους, κυβερνοεκφοβισμό και το πότε πρέπει να ζητήσουν βοήθεια από έναν ενήλικα.
Η πρόληψη αρχίζει με μια συζήτηση.
Μερικά λεπτά προετοιμασίας σήμερα μπορούν να δώσουν σε μια οικογένεια περισσότερη ψυχραιμία αύριο.
Επικοινωνήστε με τη frontis
