Φόροι αγαθών και υπηρεσιών: 4η θέση στην ΕΕ

Η Eurostat ανακοίνωσε στις 29 Οκτωβρίου 2026 τα στοιχεία φορολογίας για το 2025. Αν κοιτάξουμε τους φόρους επί της παραγωγής και των εισαγωγών, δηλαδή κυρίως τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, η Ελλάδα βρίσκεται στην τέταρτη υψηλότερη θέση της ΕΕ, με 17,2% του ΑΕΠ. Ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 12,9%.

Γιατί ο ΦΠΑ αποδίδει τόσο πολύ

Τα έσοδα από ΦΠΑ έφτασαν το 2025 το 9,5% του ΑΕΠ, πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (7,2%), σύμφωνα με την ειδική έκθεση της Εθνικής Τράπεζας (Ιούλιος 2026). Δεν πρόκειται μόνο για υψηλούς συντελεστές. Οι βασικοί λόγοι είναι:

• Περισσότερη κατανάλωση: η ιδιωτική κατανάλωση αντιστοιχεί στο 69% του ΑΕΠ, έναντι 53% στην ΕΕ, και ο μέσος φόρος κατανάλωσης είναι λίγο υψηλότερος (17,9% έναντι 16,4%).
• Τουρισμός και «πιο ακριβά» έξοδα: η ισχυρή τουριστική κίνηση και η στροφή των δαπανών σε αγαθά και υπηρεσίες με υψηλότερο ΦΠΑ έχουν δώσει επιπλέον ώθηση.
• Λιγότερη φοροδιαφυγή: το «κενό ΦΠΑ» έπεσε από περίπου 25% το 2018 κάτω από 10%, κοντά στα επίπεδα των άλλων χωρών της ΕΕ.
• Ηλεκτρονικές πληρωμές: οι πληρωμές χωρίς μετρητά ανέβηκαν από 9,3% του ΑΕΠ το 2016 σε περίπου 30% το 2025, και αυτό περιόρισε τη φοροδιαφυγή.

Η συνολική εικόνα: ρεκόρ εσόδων, αλλά όχι για όλους τους φόρους

Τα φορολογικά έσοδα χωρίς τις ασφαλιστικές εισφορές έφτασαν το 2025 το 28,4% του ΑΕΠ, ρεκόρ για τη χώρα, με άνοδο 2,2 ποσοστιαίων μονάδων σε τέσσερα χρόνια. Αν προσθέσουμε και τις εισφορές, το συνολικό βάρος κινείται γύρω στο 40% του ΑΕΠ, ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν 40,7% το 2025 σύμφωνα με τη Eurostat. Η Κομισιόν προβλέπει ότι το ποσοστό θα υποχωρήσει στο 39,9% το 2026 και στο 39,3% το 2027.

Υπάρχει όμως και μια διαφορά που ξεχωρίζει: ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων αποδίδει 6,9% του ΑΕΠ, έναντι 9,8% στην ΕΕ, παρότι οι συντελεστές είναι συγκρίσιμοι. Η Εθνική Τράπεζα το συνδέει με το ότι περίπου το 45% των φορολογουμένων δηλώνει εισόδημα στο αφορολόγητο όριο ή κάτω από αυτό (περίπου 8.600 ευρώ), με βάση τις δηλώσεις του 2023.

Η φορολογική μεταρρύθμιση του 2026

Από τον Ιανουάριο του 2026 ισχύει νέα κλίμακα φόρου εισοδήματος για μισθωτούς και συνταξιούχους. Ο πραγματικός συντελεστής μειώνεται κατά περίπου 1,5 ποσοστιαία μονάδα για όσους δηλώνουν πάνω από 10.000 ευρώ, με μεγαλύτερη ελάφρυνση στα εισοδήματα 20.000–40.000 ευρώ. Το ετήσιο όφελος εκτιμάται σε 1,6 δισ. ευρώ, ή 1,7% του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών.

Περιθωριακοί συντελεστές για εισόδημα από εργασία και συντάξεις, άτομο χωρίς παιδιά. Πηγή: Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (Ιούλιος 2026), με στοιχεία Υπουργείου Οικονομικών και ΑΑΔΕ.

Από το 2026 προβλέπεται επίσης απαλλαγή από φόρο εισοδήματος έως 20.000 ευρώ για φορολογούμενους κάτω των 25 ετών και για όσους έχουν περισσότερα από τρία παιδιά. Για το 2027 σχεδιάζεται νέα ελάφρυνση καθαρού κόστους 0,7 δισ. ευρώ, κυρίως με μείωση των ασφαλιστικών εισφορών.

Επενδύσεις: το κενό μικραίνει, αλλά υπάρχει

Οι επενδύσεις σε πάγια στην Ελλάδα ήταν 16,9% του ΑΕΠ το 2025, από 16,0% το 2024 και ιστορικό χαμηλό 11,0% το 2019. Στην ΕΕ το αντίστοιχο ποσοστό ήταν περίπου 21,5% και στην ευρωζώνη 21,3%, άρα η Ελλάδα υστερεί ακόμη κατά περίπου 4,5 ποσοστιαίες μονάδες.

Η δυναμική είναι θετική: σύμφωνα με την Εθνική Τράπεζα, οι επενδύσεις σε πάγια αυξήθηκαν σε σταθερές τιμές κατά 8,3% το 2025 και κατά 12,1% στο α’ τρίμηνο του 2026 σε σχέση με πέρυσι. Μεγάλο μέρος της προέρχεται από δημόσιες επενδύσεις, που το 2024–25 έφτασαν κατά μέσο όρο το 6,5% του ΑΕΠ (έναντι 4,9% στην ΕΕ) και χρηματοδοτήθηκαν κυρίως από το Ταμείο Ανάκαμψης. Οι πληρωμές του Ταμείου αναμένεται να φτάσουν περίπου τα 8 δισ. ευρώ τον χρόνο το 2026–27.

Δημόσια οικονομικά και χρέος

• Το πρωτογενές πλεόνασμα έφτασε το 2025 το 4,9% του ΑΕΠ, ρεκόρ για την Ελλάδα και το μεγαλύτερο στην ΕΕ.
• Το δημόσιο χρέος έπεσε στο 146,1% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025: παραμένει το υψηλότερο στην ΕΕ, αλλά έχει μειωθεί κατά 51 ποσοστιαίες μονάδες από το 2022.
• Το 2025 πέντε διεθνείς οίκοι αξιολόγησης ανέβασαν την Ελλάδα μία βαθμίδα πάνω από την επενδυτική βαθμίδα, και η απόδοση του 10ετούς ομολόγου κυμαινόταν γύρω στο 3,5% τον Ιούνιο του 2026.
• Η Εθνική Τράπεζα εκτιμά πρωτογενές πλεόνασμα πάνω από 4% του ΑΕΠ το 2026, έναντι στόχου 3,2%. Πρόκειται για εκτίμηση της τράπεζας και όχι για επίσημο στόχο.

Τι να προσέχουμε το επόμενο διάστημα

Τι σημαίνει όλο αυτό για εμάς

Όταν οι τιμές ανεβαίνουν, ανεβαίνει και το κόστος αποκατάστασης μιας ζημιάς: μια επισκευή, ένα σπίτι που πρέπει να ξαναχτιστεί, μια νοσηλεία. Αν τα ασφαλισμένα κεφάλαια δεν έχουν επικαιροποιηθεί, ο κίνδυνος είναι να καλύπτουν λιγότερα από όσα νομίζουμε. Ένας εύκολος έλεγχος των καλύψεων μία φορά τον χρόνο αξίζει τον κόπο, ειδικά σε περιόδους με υψηλό πληθωρισμό.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι η Ελλάδα πρώτη στην ΕΕ στη φορολογία;

Όχι. Στους φόρους παραγωγής και εισαγωγών (κυρίως ΦΠΑ και ειδικοί φόροι κατανάλωσης) είναι τέταρτη, με 17,2% του ΑΕΠ το 2025, πίσω από τη Σουηδία, την Κροατία και την Ουγγαρία. Στο συνολικό βάρος φόρων και εισφορών οι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά ήταν η Γαλλία (46,0%), το Βέλγιο (44,7%), η Δανία (44,3%) και η Αυστρία (43,9%).

Γιατί τα έσοδα από ΦΠΑ είναι τόσο υψηλά;

Λόγω της υψηλής κατανάλωσης και του τουρισμού, του ελαφρώς υψηλότερου μέσου φόρου κατανάλωσης και της μεγάλης μείωσης της φοροδιαφυγής, με την ευρεία χρήση ηλεκτρονικών πληρωμών.

Τι άλλαξε στον φόρο εισοδήματος το 2026;

Μειώθηκαν οι συντελεστές στα περισσότερα κλιμάκια πάνω από τα 10.000 ευρώ, ενώ προβλέπεται ειδική απαλλαγή για νέους κάτω των 25 ετών και για οικογένειες με περισσότερα από τρία παιδιά.

Επενδύει αρκετά η Ελλάδα;

Οι επενδύσεις αυξάνονται γρήγορα, αλλά με 16,9% του ΑΕΠ υπολείπονται ακόμη του μέσου όρου της ΕΕ (περίπου 21,5%).