1. Η πρώτη αντίδραση είναι συχνά ο πανικός

Όταν βλέπουμε κάποιον να τραυματίζεται ή να καταρρέει, είναι απολύτως φυσιολογικό να φοβηθούμε.

Το πρόβλημα είναι ότι ο πανικός μπορεί να μας κάνει να κινηθούμε χωρίς να σκεφτούμε.

Να πλησιάσουμε χωρίς να ελέγξουμε αν υπάρχει κίνδυνος. Να μετακινήσουμε έναν τραυματία χωρίς λόγο. Να προσπαθήσουμε να κάνουμε κάτι που δεν γνωρίζουμε. Ή ακόμη και να ξεχάσουμε το πιο σημαντικό: να καλέσουμε βοήθεια.

Η εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες δεν έχει στόχο να μας κάνει ατρόμητους.

Έχει στόχο να μας δώσει ένα απλό πλαίσιο:

• Σταματώ και παρατηρώ.
• Ελέγχω αν η σκηνή είναι ασφαλής.
• Ζητώ βοήθεια όταν χρειάζεται.
• Ακολουθώ όσα έχω μάθει στην εκπαίδευσή μου.

2. Πριν βοηθήσεις κάποιον, κοίτα γύρω σου

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να σκεφτεί κάποιος σε ένα περιστατικό είναι αν υπάρχει κίνδυνος και για τον ίδιο.

Ένα τροχαίο. Ένα ηλεκτρικό ατύχημα. Μια φωτιά. Ένα επικίνδυνο περιβάλλον.

Αν η περιοχή δεν είναι ασφαλής, η προσπάθεια βοήθειας μπορεί να δημιουργήσει δεύτερο θύμα.

Γι’ αυτό η αξιολόγηση της σκηνής αποτελεί βασικό στοιχείο της εκπαίδευσης στις πρώτες βοήθειες. Η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης την περιλαμβάνει ρητά στην εκπαίδευση Βασικής Υποστήριξης Ζωής.

Η σωστή ερώτηση δεν είναι μόνο:

«Πώς θα τον βοηθήσω;»

Είναι πρώτα:

«Είναι ασφαλές να πλησιάσω;»

3. Το τηλέφωνο μπορεί να είναι το σημαντικότερο εργαλείο

Οι πρώτες βοήθειες δεν σημαίνουν ότι πρέπει να αντιμετωπίσεις μόνος σου ένα σοβαρό περιστατικό.

Σε μια πραγματική επείγουσα κατάσταση, η έγκαιρη ενεργοποίηση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης μπορεί να είναι καθοριστική.

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ξέρεις:

• Πότε ένα περιστατικό χρειάζεται άμεση επαγγελματική βοήθεια.
• Πώς να περιγράψεις με σαφήνεια τι έχει συμβεί.
• Πού ακριβώς βρίσκεσαι.
• Πόσα άτομα χρειάζονται βοήθεια.
• Αν υπάρχουν άμεσοι κίνδυνοι στο σημείο.

Η σωστή επικοινωνία δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι μέρος της πρώτης αντίδρασης.

4. Η ΚΑΡΠΑ δεν είναι γνώση που πρέπει να μένει στη θεωρία

Η καρδιοαναπνευστική ανακοπή είναι μια από τις καταστάσεις όπου η γνώση και η άμεση αντίδραση μπορούν να έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Η βασική υποστήριξη ζωής περιλαμβάνει την αναγνώριση της καρδιακής ανακοπής, την κλήση βοήθειας, την ΚΑΡΠΑ και, όπου υπάρχει διαθέσιμος εξοπλισμός και κατάλληλη εκπαίδευση, τη χρήση Αυτόματου Εξωτερικού Απινιδωτή (AED). Αυτά αποτελούν βασικά αντικείμενα εκπαίδευσης BLS.

Όμως υπάρχει μια σημαντική διαφορά:

Άλλο να έχεις διαβάσει για την ΚΑΡΠΑ και άλλο να έχεις εκπαιδευτεί πρακτικά.

Η σωστή τεχνική, ο ρυθμός, η χρήση του AED και η συνολική διαχείριση ενός περιστατικού είναι δεξιότητες που αξίζει να αποκτώνται μέσα από οργανωμένη εκπαίδευση και πρακτική εξάσκηση.

5. Η πνιγμονή είναι μια κατάσταση όπου ο χρόνος μετράει

Ένα κομμάτι τροφής ή ένα ξένο σώμα μπορεί να προκαλέσει απόφραξη του αεραγωγού και να δημιουργήσει μια πραγματικά επείγουσα κατάσταση.

Γι’ αυτό η αντιμετώπιση της πνιγμονής αποτελεί βασικό αντικείμενο εκπαίδευσης στις πρώτες βοήθειες, μαζί με την ΚΑΡΠΑ και τη βασική υποστήριξη ζωής.

Δεν είναι όμως καλή ιδέα να μάθουμε μια περίπλοκη τεχνική μέσα από ένα κείμενο και να θεωρήσουμε ότι είμαστε εκπαιδευμένοι.

Η σωστή κίνηση είναι να μάθουμε τις τεχνικές από πιστοποιημένο εκπαιδευτή και να τις εξασκήσουμε πρακτικά.

Γιατί όταν συμβεί κάτι πραγματικά, δεν θα υπάρχει χρόνος για να ψάξουμε στο κινητό «τι πρέπει να κάνω».

6. Πλάγια θέση ασφαλείας: όταν η γνώση πρέπει να γίνει πράξη

Σε ορισμένες επείγουσες καταστάσεις ένας άνθρωπος μπορεί να μην ανταποκρίνεται, αλλά να αναπνέει.

Η πλάγια θέση ασφαλείας αποτελεί βασική δεξιότητα που διδάσκεται στην εκπαίδευση πρώτων βοηθειών και Βασικής Υποστήριξης Ζωής.

Σκοπός της είναι να διατηρείται ο αεραγωγός όσο γίνεται πιο ασφαλής μέχρι να φτάσει η επαγγελματική βοήθεια, όταν η κατάσταση του ανθρώπου και οι συνθήκες το επιτρέπουν.

Δεν είναι όμως μια τεχνική που πρέπει να επιχειρείται μηχανικά σε κάθε περιστατικό.

Η εκπαίδευση είναι αυτή που σου μαθαίνει πότε εφαρμόζεται, πώς εφαρμόζεται και πότε χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση.

7. Το φαρμακείο του σπιτιού δεν είναι εκπαίδευση πρώτων βοηθειών

Ένα οργανωμένο φαρμακείο είναι χρήσιμο. Δεν αντικαθιστά όμως τη γνώση.

Μπορεί να έχεις γάζες, επιδέσμους, αντισηπτικό, γάντια και άλλα βασικά είδη.

Αν όμως δεν γνωρίζεις πότε και πώς χρησιμοποιούνται, η ύπαρξή τους από μόνη της δεν σε κάνει έτοιμο να αντιμετωπίσεις ένα επείγον περιστατικό.

Γι’ αυτό αξίζει να δούμε τις πρώτες βοήθειες ως συνδυασμό δύο πραγμάτων:

• εξοπλισμός που είναι διαθέσιμος όταν χρειαστεί,
• γνώση για το πώς αντιδρούμε με ασφάλεια.

Το ένα χωρίς το άλλο αφήνει ένα σημαντικό κενό.

8. Τα παιδιά χρειάζονται διαφορετική προσέγγιση

Η εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες δεν αφορά μόνο τους γονείς.

Ανάλογα με την ηλικία τους, τα παιδιά μπορούν να μάθουν βασικές αρχές ασφάλειας:

• Να αναγνωρίζουν ότι κάποιος χρειάζεται βοήθεια.
• Να γνωρίζουν πώς να ζητήσουν βοήθεια από έναν ενήλικα.
• Να γνωρίζουν βασικά στοιχεία επικοινωνίας της οικογένειας.
• Να μην πλησιάζουν έναν κίνδυνο προσπαθώντας να βοηθήσουν.

Ο στόχος δεν είναι να κάνουμε ένα παιδί «διασώστη».

Είναι να του δώσουμε την αυτοπεποίθηση να αναγνωρίζει μια δύσκολη κατάσταση και να ζητά σωστά βοήθεια.

9. Η εκπαίδευση πρώτων βοηθειών είναι δεξιότητα ζωής

Υπάρχουν γνώσεις που χρησιμοποιούμε κάθε μέρα. Υπάρχουν και γνώσεις που ελπίζουμε να μη χρειαστεί ποτέ να χρησιμοποιήσουμε.

Οι πρώτες βοήθειες ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία.

Και ακριβώς γι’ αυτό αξίζει να τις γνωρίζουμε.

Ένα σεμινάριο πρώτων βοηθειών μπορεί να σου δώσει πρακτική εμπειρία σε καταστάσεις όπως:

• αναγνώριση ενός επείγοντος περιστατικού,
• βασική υποστήριξη ζωής,
• ΚΑΡΠΑ,
• χρήση AED,
• αντιμετώπιση πνιγμονής,
• πλάγια θέση ασφαλείας.

Η πρακτική εξάσκηση έχει ιδιαίτερη αξία, γιατί σε μια πραγματική κατάσταση δεν λειτουργούμε μόνο με τη θεωρία.

10. Μάθε πριν χρειαστεί να θυμηθείς

Το μεγαλύτερο λάθος είναι να περιμένουμε να συμβεί κάτι για να αρχίσουμε να μαθαίνουμε.

Εκείνη τη στιγμή μπορεί να υπάρχει φόβος, πίεση και ελάχιστος χρόνος.

Η πρόληψη λειτουργεί διαφορετικά.

Μαθαίνεις όταν είσαι ήρεμος. Εξασκείσαι όταν δεν υπάρχει κίνδυνος. Ρωτάς όταν έχεις χρόνο.

Και αν κάποτε χρειαστεί, έχεις ήδη ένα πλαίσιο στο μυαλό σου.

Δεν χρειάζεται να ξέρεις να κάνεις τα πάντα. Χρειάζεται να ξέρεις τι μπορείς να κάνεις με ασφάλεια και πότε πρέπει να αφήσεις την επαγγελματική βοήθεια να αναλάβει.