Τα τρία πρώτα στοιχεία αφορούν την ευρωπαϊκή αγορά (ασφάλιση πιστώσεων που πουλήθηκε μέσω τραπεζών, 2018–2020, δείγμα 174 ασφαλιστικών και 145 τραπεζών). Πηγή: EIOPA.

1. Δεν είστε υποχρεωμένοι να πάρετε ασφάλιση από την τράπεζα

Αυτό είναι το πρώτο που πρέπει να ξέρετε, και το πιο συχνά παραβλεπόμενο. Στα στεγαστικά δάνεια ο νόμος είναι σαφής: οι πρακτικές «δέσμευσης» απαγορεύονται, και ο πιστωτικός φορέας που ζητά ασφαλιστήριο συνδεδεμένο με το δάνειο υποχρεούται να δεχτεί ασφαλιστήριο από άλλον φορέα, αν το επίπεδο εγγύησης είναι αντίστοιχο με αυτό που πρότεινε ο ίδιος.

Η διάταξη είναι το άρθρο 11 του Ν. 4438/2016, που ενσωμάτωσε στο ελληνικό δίκαιο την ευρωπαϊκή οδηγία για τα στεγαστικά δάνεια. Ισχύει για πίστωση που αφορά ακίνητο για κατοικία. Ο κανόνας προέρχεται από ευρωπαϊκή οδηγία και ισχύει σε όλη την ΕΕ: ο δανειολήπτης διαλέγει εταιρεία. Γι’ αυτό και οι εποπτικές αρχές άλλων χωρών τον επιβάλλουν με πρόστιμα, όπως θα δείτε παρακάτω.

2. Ποιος πληρώνεται, και πόσο

Το 2022 η EIOPA, η ευρωπαϊκή αρχή που εποπτεύει τις ασφαλίσεις, δημοσίευσε θεματική έρευνα για την ασφάλιση πιστώσεων που πουλούν οι τράπεζες (ασφάλιση στεγαστικού, καταναλωτικού δανείου και πιστωτικής κάρτας). Συμπέρασμα: ένα μεγάλο μέρος των ασφαλίστρων που πληρώνουν οι καταναλωτές καταλήγει στις τράπεζες και στους ασφαλιστές, ενώ οι αποζημιώσεις προς τους πελάτες είναι κατά μέσο όρο κάτω από το 30% των ασφαλίστρων.

Η EIOPA προσθέτει δύο ακόμη στοιχεία που αξίζει να θυμάστε. Το 74% των τραπεζών δεν είχε μοντέλο κατανομής κόστους για την πώληση αυτών των προϊόντων, άρα οι υψηλές προμήθειες δεν μπορούσαν να δικαιολογηθούν από το πραγματικό κόστος. Και οι ασφαλιστές που ανήκουν στον ίδιο όμιλο με την τράπεζα ή έχουν στρατηγική συμμαχία μαζί της (το 63% του δείγματος) πληρώνουν υψηλότερες προμήθειες από όσες πληρώνονται όταν οι συμφωνίες διανομής δεν είναι αποκλειστικές.

3. Τα κίνητρα πωλήσεων δεν είναι θεωρία

Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, το 34% των τραπεζών είχε προγράμματα κινήτρων για τους υπαλλήλους τους για την πώληση αυτών των ασφαλίσεων. Η οδηγία για τη διανομή ασφαλίσεων (IDD, άρθρο 17 παρ. 3) απαγορεύει στον διανομέα να αμείβει ή να αξιολογεί το προσωπικό του με τρόπο που έρχεται σε σύγκρουση με το συμφέρον του πελάτη, και ιδιαίτερα να θέτει στόχους πωλήσεων που τον ωθούν να προτείνει συγκεκριμένο προϊόν ενώ θα μπορούσε να προτείνει καλύτερο. Η EIOPA έγραψε ότι τα κίνητρα αυτά εγείρουν σοβαρές ανησυχίες για τη συμμόρφωση με τη διάταξη.

Το δικαίωμά σας να ρωτάτε έχει νομική βάση: το άρθρο 19 της ίδιας οδηγίας υποχρεώνει κάθε διαμεσολαβητή να σας πει πριν το συμβόλαιο αν αμείβεται με αμοιβή που πληρώνετε εσείς, με προμήθεια που περιλαμβάνεται στο ασφάλιστρο ή με άλλο τρόπο. Το άρθρο 20 απαιτεί να εξεταστούν οι ανάγκες σας και, όταν δίνεται συμβουλή, να έχετε προσωπική σύσταση που εξηγεί γιατί το προϊόν σας ταιριάζει. Ρωτήστε τα ίδια και εμάς. Έχετε το ίδιο δικαίωμα απέναντι σε οποιονδήποτε σας πουλά ασφάλιση.

4. Η «ευκολία» κοστίζει: εφάπαξ ασφάλιστρο και τόκοι πάνω στο ασφάλιστρο

Η EIOPA διαπίστωσε ότι ένα μέρος των ασφαλίσεων πιστώσεων πωλείται με εφάπαξ ασφάλιστρο: το 32% στο στεγαστικό, το 51% στο καταναλωτικό και το 18% στις κάρτες. Σε ορισμένες τράπεζες το ασφάλιστρο μπορεί να πληρωθεί με δάνειο, κάτι που δημιουργεί πρόσθετους τόκους για τον καταναλωτή. Η αρχή προειδοποιεί ότι οι τράπεζες μπορεί να έχουν κίνητρο να προσφέρουν αυτή την επιλογή, για να αυξήσουν τα έσοδά τους από προμήθειες και τόκους.

Υπάρχει και δεύτερο πρόβλημα, η έξοδος: το 43% των ασφαλιστών δήλωσε ότι ο καταναλωτής χρειάζεται τη συμφωνία της τράπεζας και την τήρηση όρων για να ακυρώσει το ασφαλιστήριο. Αν δεν έχετε διαβάσει πώς φεύγετε, δεν ξέρετε τι υπογράφετε.

5. Στη ζημιά, ποιος είναι δίπλα σας;

Η αξία της ασφάλισης φαίνεται όταν κάτι πάει στραβά. Στις 10 Νοεμβρίου 2026 δημοσιεύτηκε ανακοίνωση του Συνηγόρου του Καταναλωτή για μια υπόθεση που το δείχνει καθαρά: ένας δανειολήπτης είχε ενταχθεί, μέσω της σύμβασης στεγαστικού δανείου, σε ομαδικό ασφαλιστήριο ζωής. Μετά τον θάνατό του, η ασφαλιστική εταιρεία καθυστερούσε να καταβάλει το ασφάλισμα στην τράπεζα, και η σύζυγός του αναγκάστηκε να συνεχίσει να πληρώνει τις δόσεις. Η εταιρεία ζητούσε επανειλημμένα νέα δικαιολογητικά για το ιατρικό ιστορικό και την αιτία θανάτου, παρότι είχαν ήδη κατατεθεί πλήρη στοιχεία. Μόνο μετά την παρέμβαση του Συνηγόρου η εταιρεία πλήρωσε.

Σε πολλά ομαδικά ασφαλιστήρια που συνδέονται με δάνεια, συμβαλλόμενος είναι η τράπεζα και ο δανειολήπτης απλώς ασφαλισμένος· η EIOPA το εντοπίζει ως ζήτημα που απαιτεί ιδιαίτερους ελέγχους για τη σύγκρουση συμφερόντων. Σε αυτή τη θέση, χρειάζεστε κάποιον που ξέρει την περίπτωσή σας, ξέρει πώς να κινηθεί απέναντι στην εταιρεία και δεν έχει άλλο συμφέρον από το δικό σας αποτέλεσμα.

6. Οι ρυθμιστές το βλέπουν. Και χτυπούν.

Την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026, η Τράπεζα της Ισπανίας έκανε γνωστή απόφαση με την οποία επιβάλλει στη Banco Sabadell πρόστιμο 16,5 εκατ. ευρώ για πρακτικές δέσμευσης στεγαστικών δανείων με ασφαλιστήρια. Ο εποπτικός φορέας χαρακτήρισε την παράβαση πολύ σοβαρή και τόνισε τον αριθμό των επηρεαζόμενων πράξεων και την επανάληψη της συμπεριφοράς το 2022 και το 2023. Σύμφωνα με τους ισπανικούς κανόνες, η τράπεζα μπορεί να απαιτεί ασφάλιση, αλλά ο πελάτης έχει δικαίωμα να διαλέξει την εταιρεία. Ο κανόνας προέρχεται από την ίδια ευρωπαϊκή οδηγία που εφαρμόζει στην Ελλάδα ο Ν. 4438/2016.

Η Τράπεζα της Ισπανίας είχε επίσης αναφέρει στην εποπτική της έκθεση του 2025 ότι ολοκλήρωσε δύο κυρώσεις σε μεγάλα ιδρύματα για θέματα υπεύθυνου δανεισμού και δέσμευσης ασφαλίσεων με στεγαστικά. Η EIOPA, από την πλευρά της, προειδοποίησε το 2022 ότι οι τράπεζες που δεν συμμορφώνονται μπορεί να αντιμετωπίσουν από εντολές παύσης της πρακτικής μέχρι ακόμη και διαγραφή από το μητρώο ασφαλιστικών διαμεσολαβητών.

7. Τι κάνετε στην πράξη: 5 ερωτήσεις πριν υπογράψετε

• Ζητήστε γραπτώς τις ελάχιστες απαιτούμενες καλύψεις για το δάνειο (τι ακριβώς πρέπει να καλύπτει το ασφαλιστήριο), ώστε να μπορείτε να τις συγκρίνετε.
• Ζητήστε προσφορές από άλλους και φέρτε ισοδύναμο ασφαλιστήριο. Στο στεγαστικό, η τράπεζα οφείλει να το δεχτεί.
• Ρωτήστε πώς αμείβεται όποιος σας το πουλά: αμοιβή ή προμήθεια, και πόσο. Έχετε δικαίωμα στην απάντηση.
• Ζητήστε το κόστος με και χωρίς το «πακέτο». Αν η τράπεζα προσφέρει καλύτερο επιτόκιο με ασφάλιση (νόμιμη ομαδοποίηση), υπολογίστε αν η έκπτωση καλύπτει το ασφάλιστρο.
• Ρωτήστε πώς ακυρώνεται ή μεταφέρεται το συμβόλαιο, και αν το ασφάλιστρο είναι εφάπαξ ή αν χρηματοδοτείται με το δάνειο (άρα επιβαρύνεται με τόκους).

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί η τράπεζα να με υποχρεώσει να πάρω την ασφάλισή της για το στεγαστικό;

Όχι. Μπορεί να ζητήσει ασφαλιστήριο συνδεδεμένο με το δάνειο, αλλά πρέπει να δεχτεί ασφαλιστήριο άλλου φορέα, αν το επίπεδο εγγύησης είναι αντίστοιχο (Ν. 4438/2016, άρθρο 11). Για άλλα προϊόντα, όπως τα καταναλωτικά δάνεια και οι κάρτες, ρωτήστε τι ισχύει στη συγκεκριμένη σύμβαση.

Είναι νόμιμο να προσφέρει η τράπεζα καλύτερο επιτόκιο αν πάρω και ασφάλιση;

Ναι. Η ομαδοποίηση επιτρέπεται, ενώ η δέσμευση (να μη σας δώσουν το δάνειο χωρίς το ασφαλιστήριο) απαγορεύεται. Συγκρίνετε το συνολικό κόστος με και χωρίς το πακέτο.

Τι κάνω αν έχω ήδη πάρει ασφάλιση από την τράπεζα;

Διαβάστε τους όρους ακύρωσης και μεταφοράς πριν κάνετε οτιδήποτε. Η EIOPA επισημαίνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η ακύρωση απαιτεί τη συμφωνία της τράπεζας. Μπορείτε να ζητήσετε από εμάς μια ανεξάρτητη αξιολόγηση των καλύψεων.

Είναι παράνομο το bancassurance;

Όχι. Είναι νόμιμη, ρυθμισμένη δραστηριότητα. Οι ευρωπαϊκές αρχές ζητούν όμως από τις τράπεζες να τηρούν τους κανόνες για τα κίνητρα, τη διαφάνεια των αμοιβών και την ορθή ενημέρωση.